Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam xác định phát triển văn hóa, con người là “nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn cho phát triển nhanh và bền vững đất nước”. Trong định hướng đó, việc bảo tồn và phát huy các giá trị di sản, từ hệ thống di tích lịch sử đến các loại hình văn hóa dân gian là hướng quan trọng để khơi thông nguồn lực văn hóa phục vụ phát triển bền vững. Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng cần có các giải pháp đồng bộ nhằm đưa di sản gắn kết chặt chẽ hơn với đời sống xã hội hiện nay.

Theo Tiến sĩ Hà Văn Cẩn, Viện trưởng Viện Khảo cổ học (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam), để các giá trị di sản trở thành nguồn lực cho phát triển, trước hết cần nhận diện đầy đủ ý nghĩa lịch sử của hệ thống di tích.

Tiến sĩ Hà Văn Cẩn cho rằng, văn hóa không chỉ thể hiện qua các biểu hiện bề nổi như lễ hội, phong tục hay những công trình kiến trúc cổ, mà còn là hệ thống giá trị được hình thành trong suốt quá trình phát triển lâu dài của cộng đồng. Những giá trị ấy được tích lũy qua nhiều thế hệ, góp phần tạo nên bản sắc của mỗi dân tộc.

Bên cạnh nghiên cứu khoa học, cộng đồng giữ vai trò quan trọng trong việc duy trì và trao truyền các giá trị truyền thống. Theo ông Nguyễn Đình Chỉnh, Chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian Hải Phòng, sự đa dạng của các loại hình sinh hoạt truyền thống tại địa phương đã tạo nên bức tranh phong phú của đời sống văn hóa Việt Nam. Mỗi vùng miền với những hình thức sinh hoạt riêng góp phần hình thành bản sắc chung của dân tộc.